September: Bach, Bach, Wagner en meer

Geen tijd om rustig op gang te komen dit jaar: de maand september is zo vol met bijzondere projecten dat ik er graag een paar stukjes over schrijf.

In de eerste week van de maand reis ik naar Dublin in Ierland. Op uitnodiging van countertenor Mark Chambers speel ik onder andere Bach’s ‘Chaconne voor viool’ in een bewerking waarin koralen klinken die precies passen in de originele muziek van Bach.

Mark Chambers kent u misschien als de zanger die in de afgelopen jaren zo mooi ‘Erbarme dich’ zong in onze uitvoeringen van de Mattheus Passion. In Ierland, waar hij woont, heeft hij een eigen ensemble Sestina waarmee hij al een aantal bijzondere projecten realiseerde.

Toen hij mij vroeg of ik tijd had om een week naar Ierland te komen voor een programma met een belangrijke rol voor de viool, hoefde ik niet lang na te denken. In zekere zin is de Nieuwe Philharmonie Utrecht een community van gelijkgestemde musici uit veel verschillende Europese landen. Het is fijn om op deze manier verbondenheid te voelen met deze musici, ook buiten de projecten van de NPU zelf.

 

Bach’s Chaconne: verpletterende ervaring
De ‘Chaconne’ van Bach voor viool solo, uit de tweede partita BWV 1004 is voor elke violist een heel belangrijk stuk. Niet alleen is het het langste stuk voor viool solo tot dan toe; Bach schreef het stuk vermoedelijk tussen 1717 en 1720. Het is ook een absoluut hoogtepunt in het gehele repertoire voor viool.

In de vrij vertaalde woorden van Johannes Brahms: “Op één regel, voor een klein instrument, schrijft de man (Bach) een hele wereld van de diepste gedachten en gevoelens. Als ik mij voorstel dat ik zoiets zou kunnen, dan ben ik er zeker van dat de overdaad aan opwinding tot zo’n verpletterende ervaring zou leiden dat ik mijn verstand zou verliezen.”

Voor mij was deze Chaconne een reden om viool te gaan studeren. Ik speelde het stuk op mijn eindexamen in de Bachzaal van het Sweelinck Conservatorium en sindsdien heb ik het op veel plaatsen uitgevoerd, van Iran tot Japan en van Paterswolde tot Oostzaan. Nooit uitgestudeerd, nooit uitgeleerd.

De Duitse musicologe Helga Thoene ontdekte dat het mogelijk is om een aantal koralen te “monteren” in de chaconne. In haar optiek vormen die koralen een eerbetoon aan Bach’s eerste vrouw Maria Barbara. Wat hier ook de historische waarde van mag zijn, ik verheug me er op nieuwe dingen over het stuk te ontdekken door het in die versie uit te voeren.

Ook op het programma staat de uiterst zinnelijke kantate “Meine Freundin, du biest schön’ van Johann Christoph Bach (1642-1703) een stuk waarin de liefde wordt bezongen met een grote en flitsende viool solo.

 

Van Assen naar Wagner
Zodra ik terug ben in Nederland ga ik repeteren met het Narratio kwartet, dirigeer ik een nieuw Noord Nederlands Jeugd orkest in Assen, begint het cursusjaar van het Conservatorium van Amsterdam en bereid ik mij voor op ‘Wagner met Wolven’. Over dat laatste project zal ik in mijn volgende stukje meer vertellen. Nu sluit ik af met een filmpje waarin Mark Chambers vertelt over zijn project: https://youtu.be/iwzRlg2F6tE

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.