Messiah in donkere dagen

Ik heb het afgelopen jaar intens meegeleefd met de Amerikaanse verkiezingen.column Leertouwer van NPU

Op 8 november kwam de uitslag uit de bus die ik al die tijd gevreesd had, maar ook voordat de uitslag bekend werd, realiseerde ik me dat het eigenlijke probleem de enorme verdeeldheid is, die door de verkiezingsuitslag niet gecreëerd, maar alleen bevestigd werd.

Ook in eigen land bestaat het gevaar dat we binnenkort te maken hebben met een situatie waarin de ene helft van de bevolking de andere helft beschouwt als een gevaar voor de samenleving.

Als muzikant die zich bekommert om de vraag wat de plek van de klassieke muziek is in de samenleving, brengt dat dan onvermijdelijk de vraag met zich mee tot welke samenleving, of tot welk deel van de samenleving je je verhoudt.
In verschillende situaties heb ik als musicus geleerd dat ik er wel over ga hoe ik de muziek uitvoer en op welke manier ik de inhoud van de partituur zelf relateer aan de wereld om mij heen, maar dat ik op dat gebied het publiek niets kan voorschrijven.

Toen ik als student aan het conservatorium van Amsterdam het voorrecht had om een aantal jaren als remplaçant in het Concertgebouworkest te spelen, werd ik af en toe overvallen door het gevoel dat ik niet veel meer deed dan een heel klein stukje bijdragen in een superluxe troost-voorziening voor de culturele elite van het land.
Voor mijn smaak was het rode velours van de stoelen te comfortabel, de burgerij te nadrukkelijk tevreden met zichzelf en de eigen aanwezigheid in de cultuurtempel aan de van Baerlestraat.
Alleen wanneer Nicolaus Harnoncourt voor het orkest stond en zijn zeer uitgesproken opvattingen, over de marginalisering van de muziek in de samenleving en zijn idee dat muziek ten onder gaat wanneer ze tot het mooie wordt gereduceerd, verdedigde met zijn indringende interpretaties, had ik het gevoel dat er enige erkenning was voor het feit dat er iets wrong.

Later maakte ik als concertmeester van de Nederlandse Bach Vereniging mee dat het publiek in de kerk van Naarden bij de jaarlijkse Matthäus uitvoeringen mij tot razernij bracht.
Ik kreeg het gevoel dat voor een belangrijk deel van het publiek het nuttigen van de inhoud van de meegebrachte rieten lunchmanden de hoofdattractie was van de Matthäus ervaring, naast natuurlijk het belangrijke zien en gezien worden en, o ja, niet te vergeten ‘hoe mooi die muziek klonk’ in de kerk.

Is het uit zelfbescherming dat ik mijn houding fundamenteel heb herzien, of is het een echte bekering?
Ik durf het niet met zekerheid te zeggen.

Hoe het ook zij, tegenwoordig matig ik mij geen oordeel meer aan over wat zich in het binnenste van de luisteraar voltrekt.

Wat weet ik er van hoe iemand de muziek ervaart en hoe die ervaring doorwerkt in iemands persoonlijke leven?

Ik span mij tot het uiterste in om de muziek zo sprekend mogelijk uit te voeren.
Ik wil de dramatische lading zo goed mogelijk over het voetlicht brengen.
Ik doe dat in de hoop en verwachting dat ze daarmee voor zoveel mogelijk mensen verstaanbaar wordt.

En ik doe het zonder voorwaarden; voor elk luisteraar met even veel inzet.

‘Comfort ye’ ’troost u’.
Dat zijn de eerste woorden in de Messiah en ze werpen me elk jaar weer omver.
Het gaat hier om een opdracht van God; ‘comfort ye my people, saith your God’ maar wij mogen ook elkaar daarop aanspreken.
Spreek (Jeruzalem) moed in, staat er in de nieuwe bijbel vertaling van de volgende zin.
Troost en hoop, daarmee is de Messiah doordrenkt.
Antropoloog Robert Ardey zei; “we are born of risen apes, not of fallen angels, and the apes were armed killers . . . the miracle of man is not how far he has sunk, but how magnificently he has risen”

Misschien is onze kostbaarste eigenschap gelegen in het vermogen ons te verplaatsen in de ander.
En misschien is het die eigenschap die hoop kan blijven bieden in tijden van extreem verharde standpunten.

Johannes Leertouwer
December 2016

 

Wilt u ook onze uitvoering van de Messiah meemaken? O.a. 17 december Vredenburg Utrecht.

concertinformatie Messiah >>>

1 reactie

  1. Lex Eliens op zegt:

    De genoemde voornemens heeft Johannes in Leiden met zijn versie van de Messiah volledig waargemaakt: ik heb nog nooit een uitvoering van dit stuk gehoord of bijgewoond die mij zo geraakt heeft. Meestal ervaar ik de Messiah als tamelijk lichte kost met een ‘uitzitten’ na het Halleluja, maar dit keer was juist het derde deel het indrukwekkendst met een uit het hoofd zingend fenomenaal koor en een imponerende eerste trompettist. Het slotkoor was een openbaring en niet te vergelijken met welke uitvoering dan ook. De vocale solisten waren adequaat, het orkest uitstekend, het koor fantastisch en de dirigent briljant. Goddelijk!

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.