Matthäus Passion zonder dirigent bij de NPU?

Voor u staan tien zangers met om hen heen en achter hen twee orkesten.
Twee kwartetten van sopraan, alt, tenor en bas helemaal vooraan, en iets verder naar achteren Christus en Evangelist, midden in het ensemble.
Ze zingen u toe. Ze zingen elkaar toe. Ze zingen over liefde en schuld, over pijn, verdriet en rust.
De twee kwartetten zingen samen als koren en soms doet een van hen een stap naar voren en zingt dan een solo steeds in samenspraak met wisselende instrumenten.
Er is geen dirigent.
Of misschien beter: ik leid de uitvoering wel vanaf de eerste viool, maar ik wijs telkens een andere dirigent aan. Dat volgt uit de muziek; wie zingt voert aan, wie meespeelt ondersteunt. Niemand volgt. We doen het samen. Het is een collectief van solisten dat u het verhaal vertelt. Iedereen telt.

Sinds wij drie jaar geleden begonnen met uitvoeringen van de Matthäus in deze bezetting ben ik steeds meer overtuigd geraakt van de kracht van deze opzet.
Dat komt natuurlijk voor een belangrijk deel door de kwaliteit van de musici. Velen van hen zijn er vanaf het begin al bij. Wat hen kenmerkt is hun bereidheid om zich in dienst te stellen van het verhaal. De zangers hebben stuk voor stuk het zeldzame vermogen om solo te zingen maar ook te mengen in een ensemble. De instrumentalisten willen elk woord in de tekst verstaan, ondersteunen, illustreren en bevestigen. Ja, ze hebben solo’s te spelen, maar nooit alleen, altijd samen met een zanger, altijd in dienst van een tekst en een affect, een gevoel.

De vele publieksreacties hebben ons ontroerd de afgelopen jaren en de reacties in de pers hebben ons doen blozen.
Wij prijzen ons gelukkig met de opdracht om elk jaar weer op zoek te gaan naar de meest oprechte manier om u het verhaal van de Matthäus Passion zo indringend mogelijk te vertellen.
Het stemt ons dankbaar dat we elk jaar een groter publiek trekken omdat we daardoor met meer mensen onze liefde voor deze muziek kunnen delen.
Komt u luisteren? Alleen of samen met iemand? Het lijdensverhaal is een bron van inspiratie voor gelovigen en niet-gelovigen.
De muziek van Bach is een schitterend cadeau dat elk mensenleven kan verrijken.

Matthäus Passion en Matthäus Evangelie in het Luther-jaar 2017

De Matthäus Passion behoort tot het mooiste dat de westerse cultuur heeft voortgebracht en is een absoluut hoogtepunt in de muziekgeschiedenis.
Wij mogen ons gelukkig prijzen dat we in een land leven waar de pracht van deze muziek door zoveel duizenden mensen wordt gewaardeerd en waar een levendige uitvoeringstraditie is van honderden professionele muzikanten en amateurmusici die zich jaarlijks met hart en ziel inzetten om de Matthäus zo mooi als ze kunnen uit te voeren.
Voor mij is de kracht van de muziek van Johann Sebastiaan Bach niet los te zien van de inhoud van de tekst van het evangelie van Matthäus.
Wanneer de muziek wordt gereduceerd tot het mooie, wordt ze van haar kracht ontdaan en kan ze met recht worden gerekend tot de categorie van het entertainment.
Alleen al omdat de tekst van het evangelie, samen met het werk van tekstdichter Picander, voor Bach zelf op elk moment in de partituur leidend is geweest, kunnen wij er niet om heen.
Wat betekent dat verhaal nu voor ons?
Natuurlijk wil ik niemand voorschrijven hoe hij of zij naar de Matthäus moet luisteren.
Maar dat niet alleen de muziek maar ook de tekst uw volle aandacht verdienen staat voor mij vast.
En is er niet heel veel wijsheid te vinden in het lijdensverhaal voor Christenen en niet Christenen?
Die wijsheid klinkt door in de vragen die de Matthäus kan oproepen. Vragen over schuld, liefde, menselijk tekort en goddelijke genade.

De Matthäus bevat de antwoorden van de bijbel, van Luther en van Bach op deze vragen, maar ik denk dat het niet overdreven is om te stellen dat het in de geest van Luther en Bach belangrijk is dat wij ons die vragen zelf stellen en onze eigen antwoorden zoeken.

Dat vraagt een actieve houding van het publiek en ook dat is in de geest van Luther en Bach.
Misschien is het daarom dat in Nederland zoveel mensen elk jaar de Matthäus Passion willen horen in de weken voor Pasen.
Omdat het aanzet tot zelfonderzoek. En natuurlijk vanwege die ongelofelijk mooie muziek, die de luisteraar aangrijpt en niet meer loslaat.

Komt u vooral luisteren.
Dat kan bij een van onze uitvoeringen in Amsterdam, Zwolle, Rhenen of Utrecht, maar ook bij heel veel andere prachtige uitvoeringen van dit wonderlijke meesterwerk.

Kom luisteren en verwonder u.

Bestel tickets op 1 van deze 4 dagen

 

1 reactie

  1. Gert Koetsier op zegt:

    Gisteravond (12-4-17) Bach’s MP gehoord in Zwolle, uitgevooerd door de NPU. Indrukwekkend, ontroerend en van eenzaam niveau. Koor 1 en 2 – elk 4 solisten – met daaraan toegevoegd de Evangelist en Christus als aparte solisten. Een subtiele verwijzing naar Jezus en Mattheus als bijzondere heilsfiguren die niet in een koor horen? Prachtig en diepzinnig! Deze bijzondere “aanpak” lijkt mij de ultieme oplossing voor uitvoeringen in kerken met een zware acoustiek. Nooit eerder heb ik de muzikale zin en betekenis van de dubbelkorige en dito orkeststructuur in de MP zo helder en duidelijk ervaren als hier. Ontroerend ook de “leiding” die Klaartje van Veldhoven – zingend – met subtiele agogische accenten gaf aan het Kampen Boys Choir. Zij volgde hierin Johannes Leertouwer’s concept als onzichtbare maar aanwezige dirigent. Deze jongens/tjes (in de kerkbanken) volgden als gebiologeerd haar inzetten. Ik moest mijn tranen bedwingen!
    Een “nieuwe” Mattheus Passion? Onvergetelijk!

    blog Leertouwer: Matthäus Passion 2017 zonder dirigent?
    Dirigent Leertouwer schrijft hoe het NPU zonder ‘dirigent’ wordt gedirigeerd.
    NPUTRECHT.NL

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.